نكتهء مهمّ : سه آيهء « وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً » ؛ و « وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ » و « حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ » مجموعا دلالت مىكنند بر اين كه اقلّ مدّت حمل « شش ماه » است ، چون وقتى ما دو سال تمام را كه بيست و چهار ماه است ، از سى ماه كسر نماييم شش ماه باقى مىماند . و گمان نمىكنم هيچ‌كس با اين مطلب مخالفت نمايد ، امّا بيشترين زمان حمل نزد ما ( شيعيان ) ده ماه مىباشد . و نزد ابو حنيفه سى ماه است كه آيه را به اين صورت تفسير كرده است كه هر كدام از حمل و شير دادن « سى ماه » است . شافعى قائل است كه بيشترين زمان حمل چهار سال است و احمد و مالك آن را شش سال مىدانند ، در حالى كه هر سه قول ، مخالف با وقوع است . ( يعنى هيچ حملى در انسان سى ماه يا چهار سال يا شش سال به طول نينجاميده است ) . * * * [ 324 ] آيه دهم : « وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما عَرَّضْتُمْ بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّساءِ أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفاً وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتابُ أَجَلَهُ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ » « 1 » ؛ « بر شما گناهى نيست كه به‌طور كنايه ( از زنانى كه شوهرانشان مرده‌اند ) خواستگارى كنيد و يا در دل تصميم بر اين كار بگيريد ( بدون اينكه آن را اظهار نماييد ) . خداوند مىدانست شما به ياد آنها خواهيد افتاد . ولى پنهانى با آنان قرار زناشويى نگذاريد ، تا عدّهء آنان تمام شود و بدانيد خداوند آنچه را كه در دل داريد ، مىداند ، از مخالفت با او بپرهيزيد و بدانيد كه خداوند آمرزنده و بردبار است » . خواستگارى : علماى علم بلاغت گفته‌اند : « تعريض » يعنى اشاره ، به مقصود با الفاظى كه حقيقتا و نه مجازا بر آن مقصود وضع نشده‌اند ، و « تلويح » نيز مترادف تعريض است ، مثل سخن و كنايه كه عبارتست از دلالت بر چيزى ( نه به‌طور مستقيم بلكه ) با ذكر لوازم آن ، مثل اينكه بگويى : حمائل شمشير فلانى زياد است ( كنايه از اينكه كريم و جواد

--> ( 1 ) . سورهء مباركهء بقره ، آيهء 235 .